Rolla til EU
Eg er samd i alt Frisvold skriv om kor viktig EU er for Europa og verda i dag, ja jamvel for Noreg. Men eg synest ikkje Ida Lødemel Tvedt skriv so negativt om EU som Frisvold vil ha det til.
Publisert: 18. mai 2025
«Manglende forståelse for EU», skriv Paal Frisvold i Dag og Tid nr. 19 om Ida Lødemel Tvedt si skildring av då ho vitja Brussels svar på Legoland: «Mini-Europa» (Dag og Tid nr. 17). Eg er samd i alt Frisvold skriv om kor viktig EU er for Europa og verda i dag, ja jamvel for Noreg. Men eg synest ikkje Ida Lødemel Tvedt skriv so negativt om EU som Frisvold vil ha det til.
Tvert om fekk ho meg til å tenkje på kva me må gjere for å sikre at EU ikkje berre lever vidare, men kjem ut av tenåra som ein moden vaksen. «Tenåringar går svangre med seg sjølv», skriv Tvedt som eit bilete på EU etter å ha diskutert ei rekkje utfordringar dette samarbeidet har møtt og vil møte i tida som kjem.
Eg kan ikkje gå i detalj, men eit grunnleggjande spørsmål ho stiller, er kva Europa er, og om EU som idé og politisk system famnar dette kontinentet geografisk, politisk og kulturet. Eit anna er korleis me som trur på EU-samarbeidet, formidlar kva det eigentleg handlar om. Når Tvedt skriv at ho syntest «ideane denne plassen freista formidle, var litt forkvakla, men eg likte at han prøvde», er vel nett det eit døme på at ho har forstått EU si rolle i ei stadig meir forkvakla verd?
Slik er òg hennar kopling til austerrikaren Stefan Zweig ei påminning om ikkje å ta det freds- og fridomsprosjektet EU er, for gitt. Eg finn ikkje det nedlatande slik Frisvold gjer. Er det ikkje no som då Zweig skreiv om Verden av i går. En europeers erindringer, ei vanvitig tid? Kor kynisme og vald breier om seg i internasjonal og nasjonalstatleg politikk?
Mini-Europa blei opna i 1989, same år som Berlinmuren fall. «Det var i den stemninga parken var smidd», skriv Tvedt og fortel at ho vart ståande nett ved Berlinmuren då ho kom dit i Mini-Europa og trykte og trykte for å sjå han falle. Skal EU igjen stå fram som det fyrtårnet eg meiner det er for fred, fridom og framgang i Europa, må dei ideane Tvedt skriv om med ein viss ironi, fram att og leggjast vekt på, om dei er aldri så naive og overtydelege reint symbolsk.
Teksten er publisert i Dag og Tid 16.5.2025.
Relatert
EUs verdigrunnlag er rettslig prøvbart
EUs verdigrunnlag følger av artikkel 2 i Traktaten om Den europeiske union. Regelen ses av flere som en politisk erklæring, uegnet for rettshåndhevelse. EU-domstolen deler ikke dette syn. At en dom om dette feller Ungarn for krenkelser av EU-retten under Fidesz’ regimet, er mer naturlig enn tilfeldig.
Vil populismen definere Europa i vårt århundre?
Ullevål sykehus-saken: Oslo tingrett kan komme i en vanskelig situasjon
Jordbrukspolitikken i Norge og EU blir likere
Kan et EU-medlemskap styrke norsk jordbrukspolitikk?
Sentralbankens stilling i EU
Etter synsmåten i dag har sentralbankene i industrialiserte land en selvstendig stilling overfor politiske myndigheter. Men slik har det ikke alltid vært, heller ikke i EU-statene. Holdninger har skiftet med tiden, behovene, erfaringene og konvensjonell visdom.